Een humanoïde robot is in juridische zin geen nieuw soort product. Het is een machine met motoren, een radioverbinding, een accu, camera's en AI-software. Elk van die onderdelen valt onder bestaande Europese wetgeving. Wie een humanoïde robot in de EU op de markt brengt, koopt of inzet, krijgt dus met een stapel regels te maken. In dit artikel zetten we de belangrijkste op een rij, met de data zoals die per oktober 2026 gelden.
Let op: dit is een algemeen overzicht, geen juridisch advies. Laat u bij concrete plannen bijstaan door een specialist of een aangemelde instantie (notified body).
CE-markering: de basis
Een product met CE-markering verklaart dat het voldoet aan alle EU-wetgeving die erop van toepassing is. Die verantwoordelijkheid ligt bij de fabrikant. Zit de fabrikant buiten de EU, bijvoorbeeld in China, dan krijgt de importeur zwaardere plichten: hij moet controleren of de technische documentatie, de conformiteitsverklaring en de markering in orde zijn.
Voor een humanoïde robot zijn doorgaans meerdere regels tegelijk relevant:
- Machinewetgeving voor de mechanische en functionele veiligheid.
- Radioapparatuurrichtlijn (RED) voor wifi, bluetooth en mobiele verbindingen, inclusief cybersecurity-eisen.
- EMC- en laagspanningsregels voor elektromagnetische compatibiliteit en elektrische veiligheid, bijvoorbeeld van de lader.
- Batterijregels voor de accu.
- Productveiligheid voor consumentenproducten.
- AI Act voor de AI-software, gefaseerd.
- AVG zodra de robot camerabeelden of spraak van personen verwerkt.
Van Machinerichtlijn naar Machineverordening (20 januari 2027)
Op dit moment geldt nog de Machinerichtlijn 2006/42/EG. Die wordt vervangen door de Machineverordening (EU) 2023/1230, die vanaf 20 januari 2027 van toepassing is. Een verordening werkt rechtstreeks in alle lidstaten, zonder omzetting in nationale wetgeving.
Voor humanoïde robots zijn vooral deze vernieuwingen van belang:
- AI en lerende systemen. De verordening houdt expliciet rekening met software die met lerende technieken veiligheidsfuncties uitvoert. Veiligheidscomponenten met volledig of gedeeltelijk 'zelfontwikkelend' gedrag op basis van machine learning, en machines waarin zulke systemen zijn ingebouwd, staan in bijlage I deel A. Volgens Baker McKenzie betekent dat: verplichte beoordeling door een aangemelde instantie, zelfcertificering is dan niet genoeg.
- Autonome mobiele machines. Robots die zich zelfstandig verplaatsen worden uitdrukkelijk meegenomen, zo schrijft EU-OSHA.
- Ingrijpende wijzigingen. Wie een machine na levering wezenlijk aanpast, bijvoorbeeld met nieuwe software die het veiligheidsgedrag verandert, kan zelf als fabrikant gaan gelden.
- Digitale handleidingen worden toegestaan.
Praktisch advies dat in de sector vaak klinkt: wacht niet te lang met het benaderen van een aangemelde instantie, omdat de vraag naar beoordelingen rond 2027 sterk zal stijgen.
De AI Act na de Digital Omnibus
De AI Act (Verordening (EU) 2024/1689) is op 1 augustus 2024 in werking getreden en wordt gefaseerd van toepassing. In 2026 is de tijdlijn aangepast via de zogeheten Digital Omnibus on AI, Verordening (EU) 2026/1744, die op 27 juli 2026 in werking trad. Volgens de Europese Commissie ziet de tijdlijn er nu zo uit:
- 2 februari 2025: verboden AI-praktijken en de plicht tot AI-geletterdheid.
- 2 augustus 2025: regels voor AI-modellen voor algemene doeleinden (GPAI).
- 2 augustus 2026: de wet is algemeen van toepassing, inclusief transparantieregels. Mensen moeten bijvoorbeeld weten dat ze met een AI-systeem communiceren.
- 2 december 2027: regels voor zelfstandige hoog-risicotoepassingen (bijlage III), zoals AI bij werving en personeelsbeheer, onderwijs of kritieke infrastructuur.
- 2 augustus 2028: regels voor hoog-risico-AI die is ingebouwd in gereguleerde producten (bijlage I), zoals machines, liften en speelgoed.
Voor de meeste humanoïde robots is vooral stap 5 relevant. Als de AI een veiligheidsfunctie vervult in een product dat onder de machinewetgeving valt, kan het systeem als hoog risico worden aangemerkt. Daarbij horen eisen voor risicobeheer, datakwaliteit, documentatie, logging, menselijk toezicht en robuustheid. Volgens de Commissie verduidelijkt de Omnibus ook hoe de AI Act en productwetgeving zoals de Machineverordening op elkaar aansluiten.
Wordt een humanoïde robot op de werkvloer gebruikt om werknemers te beoordelen of taken toe te wijzen, dan kan daarnaast de categorie 'werkgelegenheid' uit bijlage III spelen.
Productveiligheid en aansprakelijkheid
- Algemene Productveiligheidsverordening (GPSR). Verordening (EU) 2023/988 geldt sinds 13 december 2024 voor consumentenproducten. Een product van buiten de EU moet een verantwoordelijke marktdeelnemer in de EU hebben. Ook online marktplaatsen hebben eigen plichten. Voor wie een humanoïde robot rechtstreeks uit het buitenland bestelt, is dat relevant: zonder Europese verantwoordelijke is bij problemen moeilijk verhaal te halen.
- Nieuwe Productaansprakelijkheidsrichtlijn. Richtlijn (EU) 2024/2853 geldt voor producten die na 9 december 2026 in de handel worden gebracht en behandelt software uitdrukkelijk als product, zo blijkt uit een analyse van Taylor Wessing. Voor robots met updates via internet is dat een wezenlijke verandering.
Cybersecurity
Een verbonden robot met camera's en microfoons is ook een IT-systeem. Twee regelingen zijn belangrijk:
- Sinds 1 augustus 2025 gelden cybersecurity-eisen uit de Radioapparatuurrichtlijn (gedelegeerde verordening 2022/30) voor apparaten die met internet verbinden.
- De Cyber Resilience Act (Verordening (EU) 2024/2847) verplicht fabrikanten sinds 11 september 2026 om actief misbruikte kwetsbaarheden en ernstige incidenten te melden. De overige eisen gelden vanaf 11 december 2027, zo vat McCann FitzGerald samen.
Normen: houvast in ontwikkeling
Normen maken wetgeving concreet. Voor industriële robots is in 2025 de herziene ISO 10218 verschenen, waarin de eisen voor samenwerkende robots uit ISO/TS 15066 zijn opgenomen. Voor robots die actief hun balans houden, zoals humanoïden, wordt gewerkt aan ISO 25785-1. Die norm is nog in ontwikkeling. Meer daarover leest u in ons artikel over veiligheid rond mensen, te vinden bij Insights.
Wat betekent dit in de praktijk?
Voor bedrijven die een humanoïde robot willen inzetten:
- Vraag de EU-conformiteitsverklaring op en controleer welke richtlijnen en normen erin staan.
- Ga na wie in de EU verantwoordelijk is: fabrikant, importeur of gemachtigde.
- Maak een eigen risicobeoordeling voor de werkplek, zoals de Arbowet vereist.
- Leg vast welke data de robot verzamelt, waar die naartoe gaat en hoe updates verlopen.
- Houd rekening met 20 januari 2027 (Machineverordening) en 2 augustus 2028 (AI Act, ingebouwde AI) bij contracten en planning.
Voor particulieren: koop bij voorkeur bij een verkoper met een Europese vestiging, controleer de CE-markering en Nederlandstalige veiligheidsinformatie, en lees hoe de robot omgaat met camerabeelden en spraak in huis.
Vandaag, in ontwikkeling, straks
- Vandaag: CE-markering onder de Machinerichtlijn, RED-cybersecurity, GPSR, AVG en de eerste delen van de AI Act gelden al.
- In ontwikkeling: specifieke veiligheidsnormen voor dynamisch balancerende robots en uitwerking van de AI Act via richtsnoeren en normen.
- Straks: Machineverordening (2027), volledige CRA-plichten (december 2027) en hoog-risico-eisen voor ingebouwde AI (augustus 2028).
Tot slot
Europese regels maken de introductie van humanoïde robots niet eenvoudiger, maar wel voorspelbaarder. Voor gebruikers zijn ze een belangrijke waarborg. ZETTA wil robots uit het Chinese ecosysteem alleen naar Europa brengen langs die route van selectie, documentatie en ondersteuning. Lees meer op China–Europa of blijf op de hoogte via Early Access.
Bronnen
- https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/regulatory-framework-ai
- https://www.hunton.com/privacy-and-cybersecurity-law-blog/eu-digital-omnibus-on-ai-enters-into-force
- https://osha.europa.eu/en/legislation/directive/regulation-20231230eu-machinery
- https://www.bakermckenzie.com/en/insight/publications/resources/product-risk-radar-articles/machinery-regulation
- https://www.bakermckenzie.com/en/insight/publications/resources/product-risk-radar-articles/general-product-safety-regulation
- https://taylorwessing.com/-/media/taylor-wessing/files/germany/2024/12/tw24_dla-deep-dive-cra-pld_english.pdf
- https://www.gov.uk/government/publications/radio-equipment-regulations-2017/regulation-eu-202230-factsheet
- https://www.mccannfitzgerald.com/knowledge/data-privacy-and-cyber-risk/cyber-resilience-act-reporting-obligations-apply-from-11-september-2026
- https://www.therobotreport.com/iso-10218-industrial-robot-safety-standard-receives-major-overhaul/
- https://www.iso.org/standard/91469.html
Dit artikel is gebaseerd op openbare bronnen en geeft de stand van zaken weer op de publicatiedatum. Het is geen advies voor een specifieke aankoop.